خانه / مقالات آموزشی و ترویجی / صنعت دفاعی و تسلیحات / معرفی موشک چندمنظوره اگزوسه

معرفی موشک چندمنظوره اگزوسه

اگزوسه(اگزوست) یکی از مهمترین و معروف‌ترین موشک‌های ضدکشتی جهان است. این موشک الهام‌بخش موشک‌های ضدکشتی دیگر مانند سی-۷۰۴ و سی-۸۰۲ چینی قرار گرفته است. طراحی اگزوسه در سال ۱۹۶۷ در فرانسه آغاز شد. گونه دریاپایه این موشک با کد اِم‌اِم-۳۸ در سال ۱۹۷۵ با برد ۴۰ کیلومتر عملیاتی شد. پس از مدتی با انجام بهسازی‌هایی و اضافه شدن طول و تغییر شکل بالک‌های میانی، گونه بهبودیافته سطح به سطح ضدکشتی با کد اِم‌اِم-۴۰ در سال ۱۹۸۱ با برد ۷۰ کیلومتر روی خط تولید قرار گرفت. توسعه گونه هواپایه این موشک (اِی‌اِم-۳۹) از سال ۱۹۷۴ شروع و در سال ۱۹۷۹ زیر جنگنده‌های نیروی دریایی فرانسه بسته شد. توسعه گونه زیردریایی پایه (اِس‌اِم-۳۹) نیز از سال ۱۹۷۹ آغاز و در سال ۱۹۸۴ در زیردریایی‌های فرانسوی نصب شد.
تا پایان سال ۲۰۱۳ بیش از ۳۵۰۰ فروند اگزوسه، شامل حدود ۲۲۰۰ فروند سطح پایه، ۱۱۰۰ فروند هواپایه و ۲۰۰ فروند زیردریایی پایه، تولید شده است. حدود ۷۰۰ فروند از این تعداد در نبردهای واقعی به کار گرفته شده است. در هشت سال جنگ عراق با ایران، حدود ۱۰۰ فروند اگزوسه از جنگنده‌های میراژ عراقی به‌سمت شناورها و سکوهای نفتی ایرانی شلیک شد. در همین دوران بود که دو فروند اگزوسه عراقی به اشتباه ناو یواِس‌اِس اِستارک آمریکا را هم مورد هدف قرار دادند. گونه‌های مختلف این موشک – به جز بلوک-۳ که با استفاده از موتور توربوجت به برد ۱۸۰ کیلومتر می‌رسد هندسه تقریباً یکسانی دارند و تنها در طول و تا حدودی شکل بالک‌ها متفاوتند. موشک‌های اگزوسه چهار بالک در میانه و چهار بالک در انتها دارند که همگی تاشو هستند تا موشک بتواند در نوع سطح پایه و زیردریا پایه در داخل کَنیستر قرار گیرد. موشک‌های سطح پایه اگزوسه به یک بوستر سوخت جامد دو نازله ۱۰۰ کیلوگرمی مجهز هستند که با زمان سوزش ۲/۴ ثانیه موشک را به حداقل سرعت کروز رسانده و از آن جدا می‌شود. نوع زیردریایی پایه اگزوسه با بوستری موسوم به وی‌اِس‌اِم به ارتفاع ۳۰ متری سطح آب آمده و از آن جدا می‌شود. گونه هواپایه نیاز به بوستر ندارد. موتور سوخت جامد اصلی اگزوسه برخلاف بوستر آن، کندسوز است و با وزن حدود ۱۵۱ کیلوگرم زمان سوزشی در حدود ۹۰ ثانیه دارد.

۱۴۰۸۷-۳
اگزوسه مانند اغلب کروزهای دریایی مسیر خود را با اتکا به سامانه هدایت اینرسی و با تصحیحات هدایت ماهواره‌ای (جی‌پی‌اِس) تا نزدیکی مسیر طی می‌کند. در طول مسیر موشک با استفاده از ارتفاع‌سنج راداری حداقل ارتفاع با سطح آب را حفط می‌کند. حداقل ارتفاع سیر اگزوسه بین ۲ تا ۳ متر است. موشک کروز دریایی برای فرار از سامانه‌های پدافند هوایی شناورها باید در حداقل ارتفاع ممکن پرواز کند. رادار فعال اگزوسه که در مرحله نهایی حمله روشن شده و هدایت موشک را برعهده می‌گیرد، در باند اِکس (۱۰ تا ۱۲ گیگاهرتز) عمل می‌کند. اگزوسه برای فرار از سامانه‌های پدافندی در مرحله نهایی قابلیت مانور دارد. این قابلیت مانور در بلوک-۳ اگزوسه – که از موتور توربوجت استفاده می‌کند – به بالاترین حد خود می‌رسد. این موشک مسیر خود را در سرعت حدود ۰/۹ ماخ طی می‌کند. اگزوسه هواپایه در حالت عادی بردی معادل ۵۰ کیلومتر دارد اما در صورت شلیک از ارتفاع ۱۰ کیلومتری و هدایت به‌کمک هواپیما یا بالگرد، به برد ۷۰ کیلومتر می‌رسد.موشک ضدکشتی همه کاره فرانسوی که توانایی پرتاب از زمین، هوا، دریا و زیردریا را داشته و از زمان معرفی تا به امروز بارها در عملیات مختلف نظامی مورد استفاده قرار گرفته است. اگزوست در حال حاضر معروف‌ترین و پرکاربردترین موشک ضدکشتی اروپایی است. حتی برخی از کشورهای عضو بلوک غرب خواستار جایگزینی موشک فرانسوی با موشک هارپون آمریکایی‌ها هستند. معرفی و توسعه این موشک از سال ۱۹۶۷ و با کد اِم‌اِم-۳۸ شروع شد و سامانه از سال ۱۹۷۴ به بعد به‌طور رسمی وارد چرخه عملیاتی در نیروی هوایی فرانسه شد. نوع هواپایه موشک با کد اِی‌اِس-۳۰ شناخته می‌شود. اگزوسه مجهز به یک موتور سوخت جامد است که می‌تواند برد نهایی ۱۸۰ کیلومتر را برای موشک تامین کند و این امر توقعات مقامات فرانسوی مبنی بر داشتن یک موشک سطح بالای قابل رقابت با موشک‌های آمریکایی و روسی را برآورده ساخته است. موشک دارای نمونه زیردریایی پرتاب با کد اِس‌اِم-۳۹ و نمونه سطح پایه با کد اِم‌اِم-۴۰ است که در حال حاضر جدیدترین و پیشرفته‌ترین نوع اگزوست نیز همین مدل می‌باشد و توانایی رسیدن به برد نهایی۱۸۰ کیلومتری را دارد.

۱۴۰۸۷-۱

اگزوسه به‌وسیله اکثر هواپیماهای جنگنده و شکاری بمب افکن مشهور دنیا قابل حمل و به‌کارگیری است که معروف‌ترین آن‌ها میراژ اِف-۱ و سوپراتاندارد می‌باشند. اگزوسه دارای طول ۴/۷۰ متری، قطر ۳۵ سانتی‌متری و وزن ۶۷۰ کیلوگرمی است که می‌تواند از هوا، دریا، زمین و زیردریا علیه اهداف سطحی و دریایی کاربرد داشته باشد. این موشک دارای بردی بین ۷۰ تا ۱۸۰ کیلومتر است که قادر است این مسافت را به کمک سامانه‌های هدایتی اینرسیایی به همراه سامانه راداری فعال (در نزدیکی هدف) و با سرعت نزدیک به صوت ۳۱۵ متر بر ثانیه طی کند. سر جنگی موشک نیز دارای وزن ۱۶۵ کیلوگرمی است که توانایی آسیب رساندن به شناورهای بزرگ را دارد. اگزوسه فرانسوی هم‌اکنون در بسیاری از کشورهای دنیا به عنوان یک سلاح ضدناو معتبر و با تجربه در حال فعالیت است و کماکان در حال توسعه و ارتقا است تا اینکه احتمالاً در آینده جایگزین مناسبی بنام پرسیوس برای آن معرفی شود. سیاهه بلندی از کشورها، از شرقی گرفته تا غربی و از توسعه‌یافته تا در حال توسعه و عقب‌مانده، اگزوسه را در فهرست تسلیحات دریایی خود ثبت کرده‌اند.

منبع:
نوید مقصودی و علی اصلانی، موشک کروز میراثی قدیمی برای آینده، انتشارات اندیشگاه فناوری های نوین، تهران، ۱۳۹۴٫

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *