خانه / مقالات آموزشی و ترویجی / صنعت دفاعی و تسلیحات / میسترال گزینه فرانسوی برای دفاع ضدهوایی ارتفاع پست

میسترال گزینه فرانسوی برای دفاع ضدهوایی ارتفاع پست

در سال ۱۹۷۷ یک گروه از متخصصان فرانسوی زیر نظر ستاد مشترک ارتش و سازمان اکتساب دفاعی وزارت دفاع(دی ‏جی ‏ای) این کشور ماموریت یافتند تا گزینه ‏های مختلف دستیابی به یک سامانه دفاع ضدهوایی نقطه‏ ای به‏ منظور برآوردن نیازمندی‏ های عملیاتی نیروهای مسلح فرانسه برای سامانه موشکی زمین به هوایی پدافندی ارتفاع پست را بررسی کنند. نتیجه این پروژه مطالعاتی دو سال بعد منتشر شد و طرحی موسوم به موشک سطح به هوای بسیار کوتاه برد (اس ‏ای‏ تی ‏سی‏ پی) برای توسعه یک سامانه موشکی نسل سومی معرفی شد. در بهار سال ۱۹۸۰ از پنج شرکت مایل به همکاری در این پروژه خواسته شد تا توانمندی‏ های خود را به نمایش بگذارند. در نهایت پروژه توسعه این موشک جدید فرانسوی که دیگر با نام میسترال شناخته می‏ شد با حضور سه رقیب صنعتی شامل شرکت مارتا (هم ‏اکنون بخشی از شرکت اروپایی ام‏ بی‏ دی ‏ای)، ائرواسپتیال و تی‏ دی‏ ای پیش رفت. در اوایل پائیز همان سال نام مارتا به‏ عنوان پیمانکار اصلی توسعه موشک میسترال اعلام شد. در نخستین روز از آخرین ماه سال ۱۹۸۰ قرارداد طراحی و تولید سامانه موشکی دوش ‏پرتاب میسترال بین وزارت دفاع فرانسه و شرکت مارتا منعقد شد و مقرر گردید سایر شرکت‏ های فعال در صنعت دفاعی فرانسه برای تامین زیرسامانه‏ ها و تجهیزات مرتبط با این موشک به مارتا کمک کنند. بر این اساس شرکت اس ‏ای‏ تی مسئول توسعه سامانه هدایت آشیانه ‏یاب، شرکت اس ‏ئی ‏پی متولی توسعه موتور راکتی، گروه صنعتی اس ‏ان‏ ئی‏ پی عهده‏ دار تامین سوخت جامد، شرکت اس ‏ای‏ اف ‏تی مسئول تامین باتری‏ های حرارتی شد و تولید سرجنگی، تجهیزات ایمنی تسلیح و غلاف تیوبی شلیک موشک نیز به شرکت مانورهین واگذار گردید.
برنامه شلیک آزمایشی نمونه‏ های اولیه میسترال از سال ۱۹۸۳ کلید خورد و تا بهار سال ۱۹۸۸ دست‏ کم ۳۷ مورد شلیک آزمایشی سلاح انجام گرفت. نخستین نمونه‏ های تولیدی این موشک در اواخر سال ۱۹۸۸ به یگان‏ هایی از نیروی زمینی و نیروی هوایی ارتش فرانسه تحویل شد و پس از تکمیل برنامه ارزیابی میدانی توسط نیروهای مسلح این کشور،‌ میسترال در ژانویه ۱۹۹۰ به مرحله آمادگی اولیه عملیاتی برای استفاده توسط ارتش فرانسه رسید. نیروی زمینی ارتش فرانسه سامانه‏ های موشکی دوش‏ پرتاب میسترال را به هنگ‏ های پشتیبانی دفاع هوایی خود تحویل می ‏دهد که در ساختار نظامی این نیرو بخشی از گردان‏ های توپخانه ‏ای به‏ شمار می‏ روند. نیروی هوایی فرانسه نیز از سامانه میسترال برای دفاع از پایگاه ‏های خود استفاده می‏ کند.

۱۴۱۳۱-۱
نیروهای اعزامی ارتش فرانسه به جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ به نمونه ‏های عملیاتی اولیه میسترال مجهز بودند. در سپتامبر ۱۹۹۶ نیوزیلند برای تامین نیاز نیروهای مسلح خود به سامانه دفاع هوایی ارتفاع پست موشک میسترال ار فرانسه خریداری کرد. در قالب این قرارداد فروش ۲۳ میلیون دلاری ۱۲ غلاف شلیک‏ کننده و ۲۳ فروند موشک به‏ همراه شبیه ‏ساز آموزشی و تجهیزات پشتیبانی فنی به نیوزیلند تحویل شد. در نیمه سال ۲۰۰۰ شرکت اروپایی ام‏ بی‏ دی‏ ای اعلام کرد تولید نمونه میسترال-۱ را متوقف کرده و خط تولید نمونه جدید میسترال-۲ با کارآیی آیرودینامیکی بهتر را فعال نموده است. تاکنون بیش از ۱۵هزار فروند از نمونه ‏های مختلف موشک میسترال-۱ و میسترال-۲ تولید و عرضه شده است. نیروهای مسلح بیش از ۲۵ کشور مختلف از این سلاح استفاده می ‏کنند که شامل هشت کشور اروپایی، هشت کشور آسیایی، سه کشور در خاورمیانه و پنج کشور از آمریکایی جنوبی هستند. از میان این کشورها می‏ تواند به اتریش، بلژیک، برزیل، شیلی، کلمبیا، مجارستان،‌ اندونزی، کره‏جنوبی،‌ مالزی، نروژ،‌ عمان، پاکستان، قطر، سنگاپور، عربستان سعودی، اسپانیا، تایلند، امارات متحده عربی و ونزوئلا اشاره کرد.
سامانه میسترال از بخش‏ های اصلی زیر تشیکل شده است:
Ο موشک و غلاف تیوبی شلیک
Ο سه‏ پایه و میله عمودی نگهدارنده سلاح
Ο جعبه تجهیزات الکترونیکی آماده ‏سازی پیش از شلیک
Ο سامانه دیده‏ بانی ویژه نور روز
Ο باتری و تجهیزات خنک ‏کاری

امکان افزودن یک دوربین دید در شب حرارتی (دوربین راتیس ساژم یا آر‏ ای‏ تی‏ اس-۳ تالس اپترونیکس) و سامانه شناسایی دوست از دشمن به این تجهیزات بر حسب نیاز عملیاتی وجود دارد. همه تجهیزات مذکور برای یک آتش‏ بار عملیاتی سامانه میسترال را می‏ توان به دو بسته ۲۰ کیلوگرمی قابل حمل توسط نفر تقسیم کرد. در شرایط عملیاتی سامانه و دو نفر کاربر آن توسط خودروهای نظامی سبک جابجا می‏ شوند و نفرات در نزدیکترین فاصله ممکن از نقطه موردنظر برای شلیک از خودرو پیاده شده و سامانه را با خود حمل می‏ کنند. میسترال-۱ یک موشک دو مرحله ‏ای باریک‏ پیکر استوانه ‏ای است که برای رهاشدن از غلاف تیوبی پرتاب از یک موتور تقویتی راکتی سوخت جامد استفاده می‏ کند و سپس با سوزش موتور راکتی اصلی خود به سرعت موردنظر عملیاتی معادل ۲/۵ماخ دست می‏ یابد. کنترل آیرودینامیکی موشک در حین پرواز توسط کانارد نصب شده در قسمت جلویی موشک انجام می‏ شود. بخشی از سرجنگی ۳ کیلوگرمی شدیدالانفجار این موشک به وزن یک کیلوگرم دارای ۱۶۰۰ گلوله کروی تنگستنی برای افزایش نفوذ در هدف بوده و برای تضمین موفقیت ماموریت دو فیوز مجاورتی و تماسی در این موشک تعبیه شده است. شرکت ام‏ بی‏ دی ‏ای از فناوری لیزر فعال در فیوز مجاورتی این موشک استفاده کرده و جستجوگر فروسرخ غیرفعال میسترال از روی فناوری کسب شده در پروژه توسعه موشک هوا به ‏هوای مّجیک توسعه داده است. جستجوگر موشک میسترال قادر است به میزان ۳۸ درجه به طرفین بچرخد.

۱۴۱۳۱-۴
در حالت عملیاتی خودکار فرمانده مسئول برقراری ارتباط با مرکز فرماندهی و کنترل ماموریت است و پس از تائید هدف دستور شلیک را صادر می‏ کند. توپچی نیز وظیفه دارد فرآیند شلیک شامل هدف‏ گیری، قفل کردن سیستم و شلیک موشک را انجام دهد. نیروی زمینی ارتش فرانسه میسترال را در هماهنگی با مرکز فرماندهی عملیات و از طریق ارتباط رادیویی مورد بهره‏ برداری قرار می‏ دهد. دو نفر خدمه عملیاتی میسترال در محل استقرار میدانی سلاح ابتدا با استفاده از سه ‏پایه اصلی تعادل اولیه را فراهم می‏ آورند و پس از تنظیم ارتفاع صندلی توپچی، محل نصب غلاف تیوب و دو دسته نگهدارنده آن را آماده می‏ کنند. غلاف شلیک موشک به واحد باتری و تجهیزات خنک ‏کننده، سامانه دیده‏ بانی و جعبه الکترونیکی متصل می ‏شود. واحد باتری و خنک ‏کننده ضمن تامین توان لازم برای شلیک موشک، سلول‏ های سر جستجوگر را پس از شلیک خنک می‏ کند. آماده ‏سازی سامانه موشکی میسترال برای شلیک موشک در محیط‏ های عملیاتی تنها یک دقیقه بطول می ‏انجامد. هدف گیری از سه روش مختلف انجام می ‏شود. فرمانده می ‏تواند با استناد به اطلاعات دریافتی از مرکز فرماندهی یا شبکه دیده‏ بانی میدانی مختصات هدف را تعیین نماید یا بصورت چشمی با استفاده از دوربین مخصوص این کار را انجام دهد. در حالت سوم توپچی با کمک داده‏ های به‏ دست ‏آمده مربوط به نشانه‏ گذاری هدف توسط سامانه ‏های آیدا یا بادو مراکز دیده ‏بانی میدانی اقدام به هدف‏ گیری می‏ نماید.

۱۴۱۳۱-۲
با مشخص شدن سمت (آزیموت) هدف، توپچی با محاسبه ارتفاع به ردیابی آن می‏ پردازد. با کشیدن ماشه شلیک توسط توپچی موتور راکتی تقویتی موشک را با سرعت ۴۰ متر بر ثانیه از غلاف رها می‏ سازد. هنگامیکه موشک به ارتفاع ۱۵ متری از نقطه شلیک رسید موتور تقویتی رها شده و موتور سوخت جامد اصلی روشن می‏شود و با سوزشی معادل ۲/۵ ثانیه موشک را به سرعت بیشینه خود می ‏رساند. سپس موشک با استفاده از سامانه هدایت اینرسی و تجهیزات آشیانه‏ یاب فروسرخ به سوی هدف روانه می‏ شود. زمان بیشینه پرواز موشک ۱۴ ثانیه است. پس از شلیک موشک میسترال غلاف پرتاب جدا می‏ شود و برای نصب غلاف جدید تنها ۱۰ ثانیه زمان لازم است.
نمونه‏ های مختلف از سامانه موشکی میسترال تولید و عرضه شده است:
سامانه موشکی اطلس
اطلس نمونه ‏ای از سامانه موشکی میسترال است که به جای سه ‏پایه روی یک ستون اصلی استوار شده و می ‏توان آنرا روی زمین قرار داد و یا بر روی خودرو نصب کرد. این سامانه با هدف تامین پوشش دفاع هوایی ارتفاع پست برای حفاظت از نقاط حساس یا ستون‏ های در حال حرکت نیروهای پیاده طراحی شده است. این سلاح به دو فروند موشک آماده شلیک مجهز است و بگونه ‏ای طراحی شده که در کوتاه ترین زمان امکان تغییر محل نصب آن از روی خودرو به روی زمین و یا برعکس وجود دارد. از میان مشتریان این نمونه از خانواده میسترال می ‏توان به امارات متحده عربی، بلژیک، قبرس و مجارستان اشاره کرد. نیروی زمینی ارتش مجارستان سامانه موشکی اطلس خود را بر روی کامیون نظامی سبک ۴×۴ مرسدس بنز یونی‏موگ نصب کرده است.
سامانه موشکی دریاپایه سادرال
سادرال با وزنی معادل ۱/۵ تن نمونه دریاپایه سامانه موشکی میسترال به‏ شمار می ‏رود که ظرفیت حمل شش فروند موشک را دارد و می ‏توان آنرا بر روی انواع شناورهای رزمی نصب کرد. نیروی دریایی امارات متحده عربی، فرانسه، قطر و تایلند از سامانه سادرال برای تامین پوشش ضدهوایی ارتفاع پست شناورهای رزمی خود بهره می‏ گیرند.

۱۴۱۳۱-۷
سامانه دریایی سبک سمباد
سمباد نمونه دریاپایه سبک میسترال به ‏شمار می ‏رود که مجهز به دو فروند موشک سطح به هوا بوده و برای نصب بر روی شناورهای کوچک و شناورهای پشتیبانی و لجستیک طراحی شده است. سامانه سمباد بگونه ‏ای طراحی شده که امکان نصب انواع توپ های دریایی ۲۰ میلی‏متری بر روی آن وجود دارد. نیروی دریایی کشورهایی شامل برزیل، قبرس، فرانسه، اندونزی، نروژ، سنگاپور و آفریقای جنوبی از مشتریان این سامانه هستند.
اّسپیک
نمونه‏ ای از سامانه موشکی میسترال برای نصب بر روی خودروهای نظامی سبک ۴×۴ تولید شد که از یک واحد کنترل آتش خودکار بهره می ‏گرفت. این سامانه موسوم به اسپیک تا پائیز سال ۲۰۱۰ توسط نیروی هوایی ارتش فرانسه استفاده می‏ شد.
ای‏ ال‏ بی‏ آی
نیروی زمینی ارتش سلطنتی عمان در سال ۱۹۹۹ سفارش تولید نمونه ‏ای از سامانه میسترال را ارائه کرد که پیش از آن با نام ای‏ ال‏ بی‏ آی برای نیروی زمینی ارتش فرانسه توسعه یافته بود. این نمونه مانند سامانه اطلس به دو غلاف شیلک مجهز است اما بر روی یک برجک نصب می‏ شود که امکان یکپارچه‏ سازی سلاح را با خودروهای زرهی بیشتری میسر می‏ سازد. عمان این سامانه را بر روی خودروهای زرهی سبک پان‏هارد نیروی زمینی خود نصب کرده است. پس از توقف خودرو در نقطه موردنظر تنها ۵ ثانیه زمان لازم است تا سامانه ای‏ ال ‏بی ‏آی برای شلیک آماده شود. علاوه بر حمل دو فروند موشک در دو غلاف این سامانه امکان حمل چهار فروند موشک دیگر توسط خودروی حامل وجود دارد.

علاوه بر نمونه‏ های مذکور دو نمونه دریاپایه دیگر از خانواده میسترال نیز تولید شده است. سامانه ترکیبی موشکی و توپخانه ‏ای سیگما با ساختاری ماژولار قادر است انواع موشک ‏های سطح به هوای کوتاه ‏برد شامل میسترال و ایگلا و گلوله ‏های توپ ۲۵ یا ۳۰ میلی‏متری را حمل و شلیک نماید. سامانه تِترا نیز برای شلیک چهار فروند موشک میسترال-۲ طراحی شده و قابلیت نصب بر روی طیف گسترده ‏ای از شناورهای رزمی را دارد. موشک هوا ‏به‏ هوای ای ‏تی‏ ای ‏ام عضو دیگری از خانواده میسترال است که از سال ۱۹۹۶ به خدمت عملیاتی پیوست. این موشک پایه‏ ای برای توسعه اولین موشک بالگرد پرتاب بومی هند موسوم به جِرُو بود که در سال ۲۰۰۲ توسط ارتش هند معرفی شد.

۱۴۱۳۱-۳
میسترال-۲ نمونه روزآمد میسترال-۱ است که تولید آن از سال ۲۰۰۰ در دستور کار قرار گرفت. بهبود عملکرد این موشک ناشی از بهسازی طراحی آیرودینامیکی آن مورد تاکید شرکت سازنده بوده و کاهش سطح مقطع راداری آن نیز به ‏عنوان عاملی دیگر برای مزیت بر نمونه‏ قبلی این خانواده مورد اشاره قرار می‏ گیرد. فرانسه مدعی شده است که در جریان آزمایش ‏های میدانی، رزمایش‏ های نظامی و استفاده ‏های عملیاتی در مجموع بیش از ۳هزار فروند موشک میسترال-۲ را شلیک کرده و نرخ موفقیت این موشک در اصابت به اهداف معادل ۹۳ درصد گزارش شده است. میسترال-۲ از سازگاری کامل با همه سامانه ‏های شلیک موشک میسترال-۱ برخوردار است. راکت کمکی ویژه شلیک این موشک به ‏روز شده و علاوه بر ارتقاء فناوری حسگر، سطح آیرودینامیکی آن نیز مورد بهسازی قرار گرفته است. سرعت بیشینه این موشک نسبت به نمونه قبلی مقداری بیشتر شده و به ۲/۶ ماخ می ‏رسد.
مشخصه ‏های فنی و عملکردی سامانه موشکی میسترال-۱
طول موشک: ۱/۸۶ متر
طول غلاف شلیک: ۲ متر
قطر موشک: ۹/۲۵ سانتی‏متر
دهانه کانارد موشک: ۱۸ سانتی‏متر
وزن موشک: ۱۸/۷ کیلوگرم
وزن کل سامانه: ۲۴ کیلوگرم
وزن سرجنگی: ۳ کیلوگرم
سرعت بیشینه: ۳۲۰۰ کیلومتر بر ساعت
برد موثر بیشینه:‌ ۶ کیلومتر
برد موثر کمینه: ۳۰۰ متر
ارتفاع بیشینه: ۳۰۰۰ متر
ارتفاع کمینه: ۵ متر

منبع:

Jame’s C O’Halloran, Jane’s Land-Based Air Defences, IHS Global Limited, 2014.
http://www.army-technology.com/projects/mistral-missile/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *