خانه / مقالات آموزشی و ترویجی / صنعت دفاعی و تسلیحات / معرفی موشک‏ کروزهواپایه خا-۱۰۱

معرفی موشک‏ کروزهواپایه خا-۱۰۱

در دهه ۱۹۸۰ دفتر طراحی رادوگا متعلق به دولت شوروی(هم اکنون بخشی از شرکت موشک‌های تاکتیکی روسیه می‌باشد)موظف شد نسل جدیدی از موشک‌های کروز پنهانکار موسوم به خا -۱۰۱ را توسعه دهد. خا-۱۰۱ نمونه روزآمد شده موشک خا- ۵۵ می‌باشد که در دو نوع متعارف و هسته‌ای توسعه یافته است. با فروپاشی شوروی و لغو بسیاری از برنامه‌های تسلیحاتی این کشور شرایط به گونه‌ای رقم خورد که ارتش روسیه برای تجهیز بمب افکن‌های راهبردی توپولوف-۱۶۰ و توپولوف- ۹۵ خود به موشک‌های کروز کارامد با مشکل جدی روبرو شد. معرفی موشک ای جی ام- ۵۶ کالکم توسط امریکا و بهره‌ برداری از آن در عملیات طوفان صحرا در سال ۱۹۹۱ انگیزه‌های روسیه را برای دستیابی به یک موشک کروز متعارف توانمند دوچندان کرد.

۱۴۰۶۷-۳
موشک کروز مادون صوت خا- ۱۰۱ پس از آن به عنوان گزینه اصلی برای سامانه سلاح دقیق نیروی هوایی روسیه برگزیده شد که پروژه جاه طلبانه موشک کروز سنگین وزن خا- ۹۰ در سال ۱۹۹۲ لغو شد. بخش اصلی ماموریت مهندسان دفتر طراحی رادوگا تمرکز بر سامانه هدایت موشک کروز جدید به ویژه در مرحله اصابت به هدف بود تا دقت آن را به ۱۲ تا ۲۰ متر برسانند. این درحالی بود که طراحان موشک‌های هسته‌ای روسیه تا پیش از این دقت ۱۰۰ متر را با توجه به قدرت تخریبی این سلاح‌های راهبردی کافی قلمداد می‌کردند. برخی تحلیلگران صنعت دفاعی روسیه معتقد‌ند که نمونه‌های عملیاتی کنونی خا-۱۰۱ به دقتی بین ۶ تا ۹ متر دست یافته است. روسیه اطلاعات مربوط به پروژه خا- ۱۰۱ را تا مدت‌ها به‌صورت محرمانه نگه داری می‌کرد. در میان اندک اطلاعات درز شده ایده استفاده از موتور پراپ فن به‌جای موتور جت بیش از هر چیز جلب توجه می‌کرد. این موتور موسوم به آر۱۲۸-۳۰۰ در مرجله شلیک و پرواز اولیه توانی معادل ۱۳۰۰ اسب بخار و در مرحله پرواز افقی به‌سوی هدف توانی نزدیک به ۵۰۰ اسب بخار را تامین می‌کرد. نمونه‌های اولیه خا-۱۰۱ با استفاده از این موتور به پرواز درآمدند اما عدم برآورده شدن الزامات ماموریتی شرکت رادوگا را بر آن داشت تا این موتور را با یک موتور توربوفن ساتورن ۳۶ ام تی جایگزین کند. تولید انبوه موشک‌های خا -۱۰۱ مجهز به موتور جدید توربوفن از سال ۲۰۰۲ آغاز شد. روسیه همین نوع موتور را برای تامین توان موشک کروز راهبردی خا -۵۵۵ نیز بکار برد. در اواخر تابستان سال ۲۰۰۷ نخستین تصاویر از موشک خا- ۱۰۱ رسانه‌ای شد. در این تصویر ۸ فروند از موشک خا- ۱۰۱به‌صورت چهار جفت ۲ تایی نصب شده زیر بال بمب افکن توپولف-۹۵ ام دیده می‌شود.

۱۴۰۶۷-۲
موشک خا-۱۰۱ ترکیبی از ناوبری مبتنی بر عوارض زمینی برای مرحله میانی پرواز و استفاده از جست‌ و جوگر الکترواپتیکی با قابلیت شناسایی هدف را برای هدایت آشیانه یاب در مرحله پایانی پرواز بکار می‌گیرد. این موشک همچنین از ناوبری ماهواره‌ای برای افزایش دقت پرواز در مرحله میانی بهره می‌گیرد. این موشک به یک سر جنگی شدیدالانفجار ۴۰۰ کیلوگرمی با قابلیت نفوذ در سازه‌های مستحکم تقویت شده و بزرگ می‌باشد. خا- ۱۰۱ پس از جدا شدن از هواپیما حامل می‌تواند تا ارتفاع ۶ کیلومتری از سطح زمین کاهش ارتفاع داده و به‌سوی هدف روانه شود. نمونه راهبردی این موشک با قابلیت حمل سرجنگی هسته‌ای موسوم به خا- ۱۰۲ نیز توسعه یافته است. فرمانده نیروهای هوایی راهبردی ارتش روسیه در سال ۲۰۰۳ از ورود یک موشک کروز دوربرد جدید به خدمت عملیاتی خبر داد . گرچه وی نام این موشک را به زبان نیاورد اما گمانه‌زنی های منابع تخصصی حاکی از آن است که احتمالا منظور وی خا- ۱۵۵ یا خا – ۱۰۱ بوده است. تا اواخر سال ۲۰۰۷ خبر قطعی از ورود خا- ۱۰۱ به‌خدمت عملیاتی نیروی هوایی ارتش روسیه در دست نبود اما پس از آن مشخص شد که نصب ۱۲ فروند موشک خا – ۱۰۱ به‌صورت خارجی و ۲ فروند به‌صورت داخلی بر روی بمب افکن توپولوف- ۱۶۰ تصویب شده است.

منبع:
نوید مقصودی و علی اصلانی، موشک کروز میراثی قدیمی برای آینده، انتشارات اندیشگاه فناوری‏های نوین، ۱۳۹۴٫

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *