خانه / مقالات آموزشی و ترویجی / صنعت دفاعی و تسلیحات / معرفی موشک‏ کروز حتف-۷ بابور

معرفی موشک‏ کروز حتف-۷ بابور

اگر آزمایش‌های پیاپی موشکی دو رقیب سنتی در شبه قاره هند به عنوان نشانه‌ای از افزایش تنش‌ها و آغاز دور تازه‌ای از مسابقه تسلیحاتی ارزیابی شود، یک نکته فنی در بستر آن به خوبی مشهود خواهد بود. راهبرد پاکستان در این مسابقه جدید توسعه و به کارگیری موشک‌های کروز در برابر توسعه موشک‌های بالستیک هند است، موشک کروز تهاجمی زمینی حتف-۷ موسوم به بابور در سال ۲۰۱۰ معرفی شد و از آن زمان تا کنون سه بار آزمایش شده است. دیگر موشک کروز جدید پاکستان سلاحی هواپایه موسوم به حتف-۸ یا رعد است که تا کنون چهار شلیک آزمایشی را پشت سرگذاشته و در آینده نزدیک به نیروهای مسلح این کشور تحویل خواهد شد.
پاکستان در بیانیه‌های رسمی منتشر شده پس از دور تازه آزمایش‌های موشکی تصریح کرده که نقش این موشک‌ها راهبردی خواهد بود. بر این اساس موشک‌های کروز جدید پاکستان قادرند علاوه بر حمل سرجنگی متعارف به سرجنگی هسته‌ای نیز مجهز شوند. در صورتیکه پاکستان چالش فنی موجود بر سر راه کوچک کردن ابعاد سرجنگی‌های هسته‌ای را حل کند، به زرادخانه موشک‌های کروز خود نقشی کاملأ راهبردی خواهد داد. در این مقطع سؤال اصلی آن است که موشک‌های کروز پاکستان به ویژه رعد و بابور چگونه در برابر زرادخانه بالستیکی هند عرض اندام خواهند کرد. آنچه مسلم است برخورداری پاکستان از موشک‌های کروز با سرجنگی هسته‌ای تصمیم‌گیری هند را به چالش خواهد کشاند و قیود تازه‌ای را بر برنامه‌های راهبردی دهلی‌نو می ‏افزاید. هند اخیرأ برنامه جاه ‏طلبانه‌ای را برای توسعه سامانه دفاع موشکی بومی خود آغاز کرده است و موشک‌های کروز جدید پاکستان دردسر تازه‌ای برای این سامانه هندی هستند. دردسری که حتی ممکن است هند را مجبور به بازنگری در معماری دفاع موشکی خود کند. تجربه جنگ‌های اخیر به خوبی اثبات کرده که سامانه ‏های پدافندی و دفاع موشکی کارآیی چندانی در برابر موشک‌های کروز ندارند. البته این به معنای کامل بودن موشک‌های کروز و قدرت افسانه‌ای آنها نیست. زیرا بارها این موشک‌های به دلیل اختلال در سامانه هدایت از مسیر خود منحرف شده‌اند. اما باید تأکید کرد ضعف نسبی سامانه‌های پدافندی موجود در برابر آنها، این موشک‌ها را به تسلیحات آفندی مهمی تبدیل کرده است.

۱۴۰۵۹-۱
برخی تحلیل‌گران قصد اصلی هند از توسعه سامانه دفاع موشکی بومی را به چالش کشاندن پاکستان و آغاز مسابقه تسلیحاتی جدیدی می‌دانند که در آن دهلی‏‌نو با تکیه بر توان اقتصادی بالاتر خود اسلام‌آباد را عملأ از گردونه رقابت خارج خواهد کرد. این اقدام را می‌توان با برنامه راهبردی توسعه تسلیحاتی آمریکا در دهه ۱۹۸۰ مقایسه کرد که حاصل آن افزایش فشار بر شوروی بود که در آن زمان با مشکلات اقتصادی فراوان درگیر بود. البته تضعیف قدرت اقتصادی پاکستان از طریق مجبور کردن این کشور به سرمایه‌گذاری هنگفت در توسعه تسلیحات خطری راهبردی برای هند دارد. در چنین شرایطی پاکستان که همه شرایط لازم برای بی‌ثباتی را دارد ممکن است دچار هرج و مرج داخلی شود. تصور یک پاکستان ضعیف و بی ثبات مسلح به انواع موشک‌های هسته‌ای برای هند بسیار ترسناک است.
موشک‌های کروز جدید پاکستان با قابلیت حمل سرجنگی متعارف و هسته‌ای تعریف مرسوم در هشداردهی هسته‌ای را بر هم می‌زنند، اقدامی که ذهن برنامه‌ریزان نظامی هند را منحرف خواهد کرد. هشداردهی هسته‌ای شامل اقداماتی است که یک طرف منازعه انجام می‌دهد تا به صورت روشن شرایطی را به طرف مقابل اعلام کند که در صورت تحقق آن رویارویی هسته‌ای اجتناب ناپذیر خواهد بود. از آنجا که موشک‌های رعد و بابور قابل استفاده در دو نقش متعارف و راهبردی هستند، شلیک‌های آزمایشی آنها یا توسعه نمونه‌های خاصی از آنها می‌تواند پیام‌هایی مبهم برای طرف هندی داشته باشد و بر این اساس دهلی‌نو بین انتخاب راهبرد پاسخ متعارف یا هسته‌ای به اقدام پاکستان دچار تردید می ‏شود.
اگر هند بخواهد در این رقابت دست بالا را گرفته و هیچ خطری را قبول نکند شرایط دشوار شده و امکان رویارویی نظامی تمام عیار قوت می‌گیرد. البته یک وضعیت کمتر محتمل نیز قابل تأمل است. در این سناریو هند ممکن است افزایش توان هسته‌ای پاکستان را برنتابد و برای جلوگیری از حمله اتمی این کشور در اقدامی پیش‏ دستانه از موشک‌های هسته‌ای خود استفاده آفندی کند. گرچه احتمال وقوع این حمله بسیار اندک است اما از آنجا که فقط تجاوز به خاک و تمامیت ارضی برای هند و پاکستان به خط قرمز بسیار حساس تبدیل شده ممکن است در شرایطی ویژه این فرض محقق شود.

۱۴۰۵۹-۴
افزایش توان بازدارندگی پاکستان مبتنی بر برنامه توسعه موشک های کروز راهبردی جدید احتمالا هند را به سوی تغییر آرایش نظامی محتاطانه ‏تری هدایت می‌کند. هند با تکیه بر برتری جمعیتی و جغرافیایی خود نسبت به پاکستان که تقریبا پیروزی در هر نبرد متعارفی را برای این کشور تضمین می‌کند، علاقمند است خط حائل مشخصی بین عملیات متعارف و راهبردی خود در رویایی احتمالی با پاکستان ترسیم نماید. البته پاکستان این نظریه هند را به چالش خواهد کشید. اسلام آباد در صورت بروز جنگ همه تعهدات خود را کنار گذاشته و موجی از موشک‌های بالستیک کوتاه برد هسته‌ای نصر و موشک‌های کروز راهبردی خود را به سوی هند شلیک خواهد کرد. علت توجه ویژه پاکستان به توسعه این موشک‌ها تجهیز نیروی مسلح خود به تعداد کافی از این تسلیحات است تا در صورت نیاز در جنگ احتمالی با هند در هر مقطعی که لازم باشد روند جنگ از یک نبرد متعارف به جنگی هسته‌ای تغییر یابد.
بابور و رعد بر پیچیدگی‌های برنامه‌های دفاعی هند می‌افزایند در حالیکه خیال فرماندهان نظامی پاکستان را آسوده می‌کنند. بر این اساس ارتش هند مشغول یافتن راه‏ هایی برای رویایی با این سلاح‌های جدید می‌شود و تهدیدات احتمالی آن با خطوط قرمز هسته‌ای پاکستان فاصله خواهد گرفت. در چنین شرایطی پاکستان تصویر روشنی از آستانه تحمل هسته‌ای هند نخواهد داشت و این امر ممکن است چالش‌هایی ایجاد کند. نگرانی دیگر احتمال دستیابی گروه‌های تروریستی مستقر در پاکستان به این موشک‌های خطرناک است. نهایتأ آنچه کاملآ مشهود است موفقیت نسبی پاکستان در رقابت نسبی با هند از طریق توسعه موشک‌های جدید کروز هسته‌ای است.

منبع:
نوید مقصودی و علی اصلانی، موشک کروز میراثی قدیمی برای آینده، انتشارات اندیشگاه فناوری‏های نوین، ۱۳۹۴٫

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *