خانه / مقالات آموزشی و ترویجی / پرنده‌های بدون سرنشین / معرفی پرنده بدون‏ سرنشین هیبریدی اثبات‏گر فناوری هادا

معرفی پرنده بدون‏ سرنشین هیبریدی اثبات‏گر فناوری هادا

پروژه توسعه بالگرد قابل تبدیل به هواپیما موسوم به هادا بخشی از یک برنامه گسترده ملی اسپانیا به شمار می‏ رود. برنامه ملی توسعه پلتفرم هوایی سبک برای فناوری‏ های نوآورانه موسوم به پِلاتینو با حمایت وزارت دفاع و وزارت علوم و آموزش اسپانیا و مشارکت بیش از ۴۰ شرکت و ۱۵ مرکز پژوهشی از این کشور شکل گرفت. بر اساس تصمیم اولیه مسئولین این برنامه قرار شد وسیله پرنده هادا با پیکربندی کلی یک بالگرد بدون‏ سرنشین مجهز به بال ثابت برای افزایش کارآیی در پرواز کروز توسعه یابد. طراحی اولیه هادا در نوامبر ۲۰۰۶ آغاز شد و نمونه اولیه آن با قابلیت انجام ماموریت‏ های شناسایی،‌ تجسس و گردآوری اطلاعات در سال ۲۰۰۹ نخستین پرواز خود را انجام داد.

۱۶۰۵۸-۱

موسسه ملی فناوری هوافضای اسپانیا(اینتا) مدیریت بخش تحقیق و توسعه برنامه پلاتینو را بر عهده دارد و شرکت اِریس تیم صنعتی برنامه را هدایت می‏ کند. نخستین نمونه مقیاس واقعی این پرنده با نام لیبلولا (معادل اسپانیایی واژه سنجاقک) عرضه شد. پیش از آن دو نمونه اولیه با نام ‏های کولیبری (معادل اسپانیایی واژه مرغ مگس ‏خوار) و آلوندرا (معادل اسپانیایی واژه مرغ چکاوک) معرفی شدند. ملخ اصلی این پرنده دو پره می ‏باشد و روتور عقب با پیکربندی فِنِسترون زیر سطح دم وی‏ شکل نصب شده است. دو نیمه بال در قسمت زیرین بدنه و در طرفین آن نصب شده ‏اند که در حین پرواز با وضعیت بالگرد جمع می ‏شوند. یک ملخ هل‏ دهنده در انتهای بدنه نصب‏ شده که در حین پرواز با وضعیت هواپیما نیروی پیشران موردنیاز پرنده را تامین می ‏کند. در این حالت ملخ اصلی و روتور دم غیرفعال می‏ شوند. ارابه فرود هادا به صورت اسکید ثابت نصب شده است. جنس سازه این پرنده هیبریدی نوآورانه عمدتا از مواد مرکب می ‏باشد. طراحی بخش‏ های مهم و حساس سامانه کنترل پرواز هادا که وظیفه انتقال حالت پروازی از وضعیت بالگرد به هواپیما را انجام‏ می ‏دهند در سال ۲۰۰۷ به پایان رسید.

۱۶۰۵۸-۴

در قالب برنامه پلاتینو چند پروژه دیگر نیز تعریف شد که می‏ توان از جمله به توسعه لینک ‏های اُپتیکی برای تجهیزات اویونیکی فایبر اپتیک و فروسرخ (کوبور)،‌ توسعه رادارهای دریچه مصنوعی بسیار کوچک برای پهپادها و هواپیماهای کوچک(مینی ‏سارا)،‌ توسعه سامانه ناوبری هوایی خودکار ایمن (ساناس) و طراحی و ساخت سامانه فرود و برخاست عمودی هواپیما (ساتا) اشاره کرد. از مهمترین چالش‏ های طراحی هادا می‏ توان به تحلیل دینامیک پرواز در حرکت طولی، بارگذاری سازه و وزن اضافی ناشی از بکارگیری مکانیزم جمع ‏کننده ملخ اصلی اشاره کرد. اینتا به‏ عنوان یکی از مراکز پیشرو اسپانیا در توسعه فناوری هوافضا موارد زیر را به‏ عنوان مزیت ‏های استفاده از پیکربندی هیبریدی برای هادا بر شمرده است:
– بال‏ ها در حال پرواز با وضعیت بالگرد در معرض جریان فروریز از ملخ قرار نداشته و توزیع نیروی برآ پرنده برهم نمی ‏خورد
– بال‏ ها در حال پرواز با وضعیت بالگرد نیروی پسای اضافی ناشی از سرعت پایین بالگرد ایجاد نمی ‏کنند
– انتقال حالت پرواز از وضعیت بالگرد به هواپیما در شرایطی انجام می‏ شود که بیشترین مقدار ممکن نسبت نیروی برآ به نیروی پسا محقق شده باشد. در چنین شرایطی با توجه به کارآیی آیرودینامیک بالای پرنده نیاز به استفاده از یک بال بزرگ وجود نداشته و تنها با استفاده از شهپر می‏ توان حرکت غلطتشی پرنده را کنترل کرد
– با توجه به ملاحظات عملیاتی مانند ایمنی و یا کاهش سروصدا(نویز) می ‏توان سطح روتور عقبی را در وضعیت پرواز با وضعیت هواپیما پوشاند
– انتقال حالت پرواز از وضعیت بالگرد به هواپیما در این پیکربندی به ‏مراتب ایمن ‏تر از پیکربندی تیلت‏ روتور است
– می‏ توان از قسمت‏ های نصب‏ شده بال‏ ها راست و چپ در سطح زیرین بدنه برای حمل سوخت اضافی استفاده کرد
اسپانیایی ‏ها در قالب برنامه جاه ‏طلبانه خود قصد دارند از سامانه‏ های کوبور و مینی ‏سارا به ‏عنوان محموله‏ های استاندارد عملیاتی هادا استفاده نمایند. این پرنده همانند یک بالگرد از زمین بلند می‏ شود و پس از رسیدن به ارتفاع و سرعت مناسب عملیات تغییر حالت پروازی به وضعیت هواپیما را انجام داده و با روشن کردن ملخ هل ‏دهنده در قسمت انتهایی بدنه با هدف دستیابی به سرعت سیر بهینه بر شتاب خود می ‏افزاید. عملیات فرود نیز به صورت معکوس فرآیند مذکور انجام می‏‏ شود و هادا همانند یک بالگرد در هر نقطه موردنظر به زمین می‏ نشیند.
مراحل نهایی توسعه شامل طراحی جزئی و ساخت نمونه اولیه در سال ۲۰۰۷ آغاز شد. اینتا توسعه نمونه سرنشین ‏دار این بالگرد متفاوت با ظرفیت حمل ۲۰ نفر سرنشین و برد ۵۵۰ کیلومتر را نیز در دستور کار داشت و قرار بود نمونه اولیه آن در سال ۲۰۱۰ به پرواز درآید. به‏ نظر می‏ رسد این پروژه با تاخیر بسیار مواجه شده است.

موتور:
یک موتور توربوشفت یا پیستونی با توان ۱۷۴ اسب‏ بخار
ابعاد:
دهانه بال: ۶ متر
مساحت بال: ۴ متر مربع
طول وتر میانگین بال: ۰/۶۵ متر
قطر ملخ اصلی: ۶ متر
مساحت دیسک ملخ اصلی: ۲۸/۲۷ متر مربع

اوزان:
حداکثر وزن محموله: ۱۰۰ کیلوگرم
حداکثر وزن برخاست: ۳۶۰ کیلوگرم

عملکرد:
حداکثر سرعت افقی: ۴۲۶ کیلومتر بر ساعت
حداکثر مداومت پروازی: ۶ ساعت

 

منبع:
نوید مقصودی، یکصد پهپاد نام‏ آشنا، انتشارات اندیشگاه فناوری های نوین، تهران، ۱۳۹۳٫

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *