۱۳۰۶۵-۱

ایستگاه فضایی میر

ایستگاه فضایی میر، از موفق‌ترین برنامه‌های فضایی جهان است. این ایستگاه که به عنوان جانشینی برای ایستگاه فضایی سالوت در نظر گرفته شده بود، نسبت به این ایستگاه بزرگ‌تر بود و تعداد خدمه بیشتری را می‌توانست در خود جای دهد، افزون بر آن، امکان اقامت طولانی‌‌تری را برای فضانوردان فراهم می‌آورد. میر، از شش مدول اصلی تشکیل شده بود که اولین آن با نام کور (هسته) بیستم فوریه ۱۹۸۶ از پایگاه فضایی بایکونور پرتاب شد.
این ایستگاه مجهز به دستگاه‌ها و تجهیزاتی به‌منظور تحقیقات در زمینه‌هایی از قبیل زیست‌فناوری، اثرات اشعه ایکس، عکس‌برداری و نیز دارای تجهیزات رفاهی مانند آشپزخانه و امکانات ورزشی بود. میر در ارتفاع متوسط ۳۹۰ کیلومتری زمین و با زاویه میل ۵۱/۶ درجه نسبت به خط استوا قرار داشت. میر اولین ایستگاه تحقیقاتی در فضاست که به مدت طولانی و به صورت مداوم پذیرای خدمه بود. این ایستگاه، همچنین، اولین ایستگاه از نسل سوم ایستگاه‌های فضایی است که در طول چند سال، با پرتاب و اتصال مدول‌های مختلف آن، در فضا ساخته شد. این مدول‌ها به طور جداگانه در یک بازه زمانی ده ساله، بین سال‌های ۱۹۸۶ و ۱۹۹۶، پرتاب شدند. همه مدول‌ها، به جز مدول پهلوگیری شاتل که این فضاپیما خود آن را به ایستگاه آورد، با راکت پروتون پرتاب شدند.
این مدول‌ها به ترتیب: کوانت در ۱۹۸۷ به منظور مطالعات فیزیک نجومی، کوانت-۲ در ۱۹۸۹ به‌منظور ایجاد فضای کاری بیشتر، کریستال در ۱۹۹۰ به منظور انجام آزمایش بر روی مواد مختلف و نیز فراهم کردن مکان پهلوگیری برای شاتل فضایی، اسپکتر در ۱۹۹۵ به‌منظور مشاهدات زمینی و فضایی، و پریرودا در سال ۱۹۹۶ به منظور تحقیقات بی‌وزنی و سنجش از دور، به این ایستگاه اضافه شدند. مدول اصلی این ایستگاه دو قسمت برای پهلوگیری فضاپیماها داشت و مدول پهلوگیری شاتل، در سال ۱۹۹۵ به این ایستگاه اضافه شد.

۱۳۰۶۵-۴
ایستگاه فضایی میر، ابتدا با فضاپیماهای روسی پروگرس و سایوز از نظر حمل و نقل تجهیزات و خدمه پشتیبانی می‌شد. سایوز خدمه را به ایستگاه می‌برد و باز می‌گرداند. از این وسیله، در مواقع اضطراری نیز استفاده می‌شد. فضاپیمای بی‌سرنشین پروگرس نیز حمل و نقل بار و تجهیزات را به این ایستگاه به عهده داشت، البته این فضاپیما چون به زمین بازنمی‌گشت، قادر به بازگرداندن بار از ایستگاه نبود.
پس از مذاکراتی که بین مقام‌های ایالات متحده و شوروی انجام گرفت قرار شد شاتل‌های فضایی در حمل و نقل کالاها و خدمه به و از ایستگاه شرکت کنند. در طول برنامه شاتل-میر، میر با ناوگان شاتل‌های فضایی ایالات متحده نیز پشتیبانی می‌شد. این موضوع باعث می‌شد فضانوردان ایالات متحده بتوانند مدت طولانی در ایستگاه بمانند و از تجارب شوروی‌ها نیز در پروازهای فضایی طولانی‌مدت بهره ببرند. قرار بر این بود از تجربیات به دست آمده از میر در ساخت و برقراری ایستگاه فضایی بین‌المللی استفاده شود. شرکت ایالات متحده در برنامه میر، بخشی از مخارج این ایستگاه را نیز تأمین می‌کرد. بخش عمده سرمایه حاصل از این همکاری در تکمیل و پرتاب مدول‌های اسپکتر و پریرودا استفاده شد. همچنین، مدول پهلوگیری شاتل نیز برای انجام عملیات شاتل ساخته شد. اولین مأموریت پهلوگیری شاتل با ایستگاه فضایی میر در سال ۱۹۹۵ انجام شد. فضانوردان ایالات متحده و سایر کشورهای غربی برای دیدن یا اقامت در این ایستگاه از شاتل استفاده می‌کردند. شاتل حمل و نقل محموله‌های سنگینی را نیز طی آن مدت به عهده گرفت. از مارس ۱۹۹۵، هفت فضانورد ایالات متحده بیست و هشت ماه را در میر گذراندند. در ژوئن ۱۹۹۸، آخرین فضانورد امریکایی، با شاتل دیسکاوری میر را ترک کرد.

۱۳۰۶۵-۲

ایستگاه میر برای مدت پنج سال طراحی شده بود، اما پانزده سال عمر کرد. در طی این مدت، میر ۸۶٫۰۰۰ بار به دور زمین چرخید. سیزده سال از عمر مداری این ایستگاه، با حضور و اقامت فضانوردان و محققان سپری شد. میر معمولاً سه خدمه داشت اما گاهی تا شش خدمه را نیز در یک ماه پذیرا بود. به غیر از دو دوره کوتاه زمانی، تا اوت ۱۹۹۹ خدمه به طور دائم این ایستگاه به سر می‌بردند.
در سال ۱۹۹۵، والری پولیاکوف رکورد ۴۳۹ روزه اقامت در فضا را، در این ایستگاه به نام خود ثبت کرد. میر هم‌اکنون رکورددار طولانی‌مدت‌ترین اقامت مداوم در فضا را داراست. این ایستگاه پذیرای فضانوردانی از بسیاری از کشورهای مختلف دنیا بوده است.
میر، شاهکار صنعت فضایی اتحاد جماهیر شوروی و پرافتخارترین برنامه فضایی این کشور سرانجام، بیست و سوم مارس ۲۰۰۱ (سوم فروردین ۱۳۸۰)، بعد از پانزده سال فعالیت مستمر، ارزشمند و تاریخی، به دلیل هزینه تعمیر و نگهداری بسیار زیاد آن (نزدیک به ۱۵۰ میلیون دلار در سال) از طریق مسیر کنترل شده‌ای وارد اتمسفر زمین شد و از بین رفت. در ابتدای ورود میر به جو غلیظ، آرایه‌های خورشیدی آن سوختند. سپس مدول‌های به هم متصل میر شروع به سوختن کردند و در حالی‌که شعله‌ور بودند از هم جدا شدند. شاهدان، شش قطعه نورانی فروزان را مشاهده کردند که با سرعت زیاد عرض آسمان را درنوردیدند و رد سفیدی از دود از خود برجای گذاشتند. به گفته ناظرانی که از هواپیما سقوط میر را دنبال ‌می‌کردند، میر زودتر از آنچه که پیش‌بینی می‌شد در جو سوخت. قطعات سوخته این ایستگاه در اقیانوس آرام سقوط کرد. ابتدا این طور برنامه‌ریزی شده بود که ایستگاه فضایی میر با برنامه میر-۲ دنبال شود که این کار انجام نشد. میر در زبان روسی به دو معنی صلح و جهان است.

منبع:
لیلا خلج زاده، پنجاه سال در فضا، سازمان فضایی ایران، تهران، ۱۳۸۶٫

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *