خانه / مقالات آموزشی و ترویجی / صنعت دفاعی و تسلیحات / معرفی موشک‏ کروز هواپایه خا-۸۰

معرفی موشک‏ کروز هواپایه خا-۸۰

توسعه موشک کروز متئوریت به‌عنوان یک پروژه بسیار محرمانه در اواخر دهه ۱۹۷۰ توسط دفتر طراحی چلومی شوروی آغاز شد. موشک خا-۸۰ یکی از نقاط درخشان تاریخ توسعه فناوری تسلیحاتی جهان به شمار می‌رود زیرا دو ویژگی مهم برد و سرعت را در هم آمیخته و سلاحی با قابلیت حمل سرجنگی هسته‌ای و شلیک از هواپیما و زیردریایی را معرفی کرده است. برخی تحلیلگران معتقداند که شوروی فناوری پنهانکاری را نیز بر روی این موشک آزموده است. ناتو از این موشک با نام ای اس- اکس-۱۹ کوالا یاد می‌کند. وزارت دفاع امریکا در سال ۱۹۸۶ برای اولین بار از وجود این پروژه مطلع شد. دولت شوروی نیز دو سال بعد پرده از این پروژه پر رمز و راز تسلیحاتی برداشت. این پروژه دفتر طراحی چلومی رقیبی برای موشک کروز خا-۵۵ بود که توسط دفتر طراحی رادوگا دنبال می‌شد.

۱۴۰۸۱-۴

توسعه این دو موشک در واقع پاسخی به نیاز ارتش شوروی در سال ۱۹۷۶ بود که بدنبال گونه‌های جدیدی از موشک‌های کروز برای تقویت توان آفندی نیروهای راهبردی خود می‌گشت. موشک خا-۵۵ یک موشک مادون صوت با قابلیت پرواز در ارتفاع پست بود در حالی که متئوریت موشکی بلند پرواز با سرعت بسیار زیاد به‌شمار می‌رفت. ویژگی‌های عملکردی این دو موشک در واقع نشانگر رویکرد‌های متفاوت طراحان آنها به منظور ارائه راه حلی منطبق بر نیازمندی‌های آن روزهای ابرقدرت شرق بود. تحلیل منابع اطلاعاتی غربی در دهه ۱۹۸۰ حاکی از آن بود که شوروی قصد دارد علاوه بر توسعه نمونه هواپایه متئوریت گونه زیردریایی پرتاب آن موسوم به اس اس –ان-۲۴ اسکورپیون را نیز توسعه دهد. نهایتا با ادغام دفتر طراحی چلومی در شرکت ان پی او ماش گونه هواپایه خا-۸۰ با نام متئوریت- ای ، نمونه زیردریایی پرتاب با نام متئوریت- ام و نمونه زمین پایه با نام متئوریت- ان معرفی شد.

۱۴۰۸۱-۲

نخستین پرتاب زمینی موشک متئوریت در تاریخ ۲۰ می ۱۹۸۰ از میدان تیر کاپوستین یار انجام شد.  هر چهار شلیک آزمایشی اول این موشک ناموفق بود. در سال ۱۹۸۱ پنجمین شلیک آزمایشی این موشک با موفقیت انجام شد. در تاریخ ۱۱ ژانویه ۱۹۸۴ نخستین نمونه هواپایه این موشک توسط یک فروند هواپیمای توپولوف-۹۵ ام ای شلیک شد. این آزمایش و آزمایش هوایی دوم در ماه می همان سال ناموفق بودند. شوروی هواپیمای توپولوف-۹۵ را به گونه‌ای تغییر داده بود که امکان حمل دو موشک متئوریت در قسمت زیرین در محدوده ریشه بال آن وجود داشت و در صورت نیاز این هواپیما می‌توانست دو فروند موشک دیگر را در غلاف تعبیه شده در بین موتوهای خود حمل نماید. بر اساس گزارش‌ها تا سال ۱۹۸۴ بیش از ۳۰ آزمایش بر روی موشک خا-۸۰ انجام شد که تنها در یک مورد موشک به برد بیشینه طراحی معادل ۵۰۰۰ کیلومتر دست یافت. عدم موفقیت قابل توجه و الزامات ناشی از توافق سالت-۲ در سال ۱۹۷۸ موجب شد شوروی در اواخر سال ۱۹۸۴ خبر از لغو برنامه متئوریت دهد. این درحالی است که گزارش‌های بسیاری تاکید دارند که بخش‌هایی از این برنامه تا نیمه دهه ۱۹۹۰ و حتی تاکنون توسط روسیه دنبال شده است. برخی تحلیلگران معتقدند روس‌ها در توسعه موشک ماورا صوت خا-۹۰ جِلا از فناوری کسب شده در برنامه متئوریت بهره می‌گیرند. در سال ۱۹۹۸ اعلام شد نمونه ارزان قیمت‌تر موشک متئوریت توسعه یافته و برای استفاده یگان‌های عملیاتی نیروی هوایی ارتش روسیه پیشنهاد شده است. پس از اعلام این خبر و تا سال ۲۰۰۷ هیچ اطلاع دقیقی از این برنامه در دست نبود تا اینکه شرکت ان پی او ماش تصمیم گرفت نمونه مقیاس واقعی متئوریت-ای را در نمایشگاه ماکس نمایش دهد. در این رویداد مسئولان ان پی او ماش تاکید داشتند که نمایش ماکت مذکور برای ارائه بخشی از توانمندی‌های فناورانه این شرکت بوده و نشانی از آغاز پروژه جدید یا تداوم برنامه‌های قبلی در این زمینه نمی‌باشد. در نمایشگاه هوایی ماکس ۲۰۰۹ تنها یک ماکت کوچک از این موشک به نمایش درآمد.

۱۴۰۸۱-۱

متئوریت_ ای دو بال ذوزنقه‌ای نسبتا بزرگ دارد که در قسمت وسطی بدنه و در نیمه طولی آن نصب شده‌اند. برای سهولت حمل و نقل این بال‌ها بصورت سه تکه به سمت داخل تا می‌شوند. برای اتصال بال به بدنه از یک سازه واسط استفاده شده که بر روی دهانه ورودی موتور قرار دارد. دم عمودی این موشک ذورنقه‌ای است. دو بالچه کوچک متحرک در قسمت جلویی بدنه نصب شده است. نمونه هواپایه این موشک به موتور رمجت مجهز است و برای نمونه‌های زمین‌پایه و زیردریایی پرتاب از موتور توربوجت استفاده می‌شود. موشک متئوریت برای حمل سر جنگی چندگانه طراحی شده و نمونه متئوریت – ای قادر است با دو سرجنگی مستقل خود به دو هدف با فاصله یکصد کیلومتر از یکدیگر حمله‌ور شود. بر اساس سناریو عملیاتی پیش‌بینی شده این موشک قادر است در ارتفا ۷۰۰۰۰ پایی با سرعتی معادل ۲/۵ تا ۳ برابر سرعت صوت پرواز نماید.

منبع:

نوید مقصودی و علی اصلانی، موشک کروز میراثی قدیمی برای آینده، انتشارات اندیشگاه فناوری‏های نوین، ۱۳۹۴٫

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *