خانه / تحلیل، گزارش و مصاحبه / آمریکای لاتین؛ بازار صادراتی پررونق برای صنعت نظامی چین

آمریکای لاتین؛ بازار صادراتی پررونق برای صنعت نظامی چین

چین در یک دهه گذشته جایگاه خود را در بازار تسلیحاتی آمریکای لاتین به میزان قابل ملاحظه‏ ای ارتقاء داده است. ارزش صادرات صنعت نظامی چین به کشورهای این حوزه از صفر در سال ۲۰۰۵ به حدود ۱۳۰ میلیون دلار در سال ۲۰۱۴ رسیده است. پکن برای دستیابی به چنین جایگاهی با دقت گام‏های مهم و موثری برداشته و جایگاه خود را از یک همکار ساده در تامین تجهیزات پزشکی و پشتیبانی نظامی به یک تامین‏ کننده سامانه تسلیحاتی عمده تبدیل کرده است. بطور سنتی کشورهای آمریکای لاتین تسلیحات موردنیاز خود را بر اساس دیدگاه و ایدئولوژی حکومت‏های خود تامین می‏ کنند. بطور مثال کشورهایی مانند نیکاراگوآ و کوبا مبتنی بر دیدگاه‏های کمونیستی حاکم به اتحاد جماهیر شوروی متکی بوده و تسلیحات مختلف مانند جنگنده‏ های میگ، سوخو، تانک‏های سری تی و موشک‏های زمین‏ به‏ هوای روسی را خریداری می‏ کردند. سایر کشورهای این منطقه بیشتر به تامین‏ کننده ‏های غربی متمایل بودند و نیروهای مسلح آنها عمدتا به هواپیماهای جنگنده فرانسوی، شناورهای انگلیسی و تانک‏ها دست‏ دوم آمریکایی مجهز می‏ شدند. با فروپاشی شوروی و پایان یافتن جنگ سرد، مسکو با رویکردی جدید تلاش کرد تا نقش خود در بازار تسلیحاتی آمریکای لاتین را فعال‏تر از پیش دنبال کند و فروش تجهیزات نظامی به پرو و اروگوئه را نیز در دستور کار قرار داد. در این شرایط کماکان آمریکا دست بالا را داشت. در عین حال باید بر این نکته تاکید کرد که در برخی کشورهای منطقه همچون برزیل، کلمبیا، پرو، شیلی و آرژانتین تلاش‏هایی توسط صنایع داخلی برای حفظ و ارتقاء توان تولید و توسعه سامانه‏ های تسلیحاتی در جریان بوده است.

۵

حضور چین در بازار تجهیزات نظامی آمریکای لاتین در مرحله اول با عرضه محصولات غیرکشنده مانند لباس‎‏های نظامی، ادوات پزشکی و تجهیزات بیمارستانی، تجهیزات مهندسی و بسته‏ های آموزشی مفصل مراکز آموزشی چین برای تربیت افسران همراه بود. این همکاری‏ها با حضور ناوهای بیمارستانی نیروی دریایی چین در رزمایش‏های مشترک با کشورهای آمریکای لاتین تداوم یافت. از طرف دیگر تربیت افسران جوان از کشورهای این منطقه در مراکز آموزشی ارتش چین نوعی سرمایه ‏گذاری برای آینده تلقی می‏ شد. زیرا این نیروهای نظامی در سال‏های بعد در سازمان نیروهای مسلح کشورهای خود به شغل‏ های مهم‏تری دست‏ یافته و مسئولیت‏های سنگین‏ تری به آنها محول می‏ شد. همه این تحولات با پررنگ‏ تر شدن همکاری‏های اقتصادی چین در منطقه آمریکای لاتین مبتنی بر رشد اقتصادی خیره‏ کننده این کشور توام بود. در حالیکه ارزش مجموع تبادل‏های تجاری چین با آمریکای لاتین در سال ۲۰۰۰ تنها ۱۲ میلیارد دلار بود، این رقم در سال ۲۰۱۳ به ۲۸۹ میلیارد دلار رسید. این در حالی است که پکن متعهد شده در سال‏های آینده بیش از ۲۵۰ میلیارد یورو برای رشد اقتصادی این منطقه سرمایه‏ گذاری کند.

Venezuelan President Hugo Chavez sits on the controls of a Chinese-made K-8 jet during a ceremony in Barquisimeto, March 13, 2010. Venezuela on Saturday tested six training and light attack jets bought from China for defense and anti-drugs flights in a deal that dodges an embargo banning sales of U.S. weapons parts to oil exporter Venezuela. REUTERS/Miraflores Palace/Handout (VENEZUELA - Tags: POLITICS TRANSPORT BUSINESS) FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS

نقطه عطف حضور صنعت دفاعی چین در آمریکای لاتین با تصمیم دولت وقت ونزوئلا در سال ۲۰۰۸ برای متنوع‏ سازی تامین‏کنندگان تجهیزات نظامی این کشور آغاز شد. بر اساس این تصمیم قرار شد جنگنده ‏های سوخو-۳۰ام‏ کی‏ وی از روسیه و هواپیماهای آموزشی کی-۸ و رادارهای تجسسی از چین خریداری شود. در سال‏های اخیر نیز دولت ونزوئلا خرید تجهیزات نظامی جدید مانند هواپیماهای ترابری نظامی، نفربر زرهی و سامانه‏ های توپخانه‏ ای خودکششی از چین را ادامه داده است. البته مشکلات اخیر اقتصادی کاراکاس ممکن است بر توسعه واردات نظامی این کشور از چین در سالهای آینده تاثیر منفی بگذارد. موفقیت بزرگ بعدی برای چین در سال ۲۰۰۹ رقم خود، زمانی‏که واشنگتن در واکنش به روی کار آمدن دولت چپ‏ گرا در بولیوی به جمهوری چک فشار آورد تا قرارداد فروش هواپیماهای آموزشی و جنگنده‏ های سبک ال-۱۵۹به بولیوی را لغو کند. پس از لغو این معامله دولت بولیوی با استفاده از تسهیلات مالی تامین‏ شده توسط بانک‏های چینی شش فروند هواپیمای کی-۸ از این کشور خریداری کرد و مدتی کوتاه پس از آن شش فروند بالگرد چینی زد-۹ نیز به واردات تسلیحاتی بولیوی از چین افزوده شد. معامله تسلیحاتی با بولیوی مهری بر این واقعیت زد که فشار آمریکا بر روی تامین‏ کنندگان غربی سامانه های تسلیحاتی زمینه را برای رشد بازار محصولات چینی فراهم می‏ آورد. از طرف دیگر آمریکا علاقه‏ ای به فروش ادوات نظامی روزآمد خود به کشورهای آمریکای لاتین نشان نمی‏‏ داد. گواه این مدعا آنکه تنها شیلی و ونزوئلا (دو دهه پیش از روی کار آمدن هوگو چاوز) به جنگنده ‏های اف-۱۶ آمریکایی مجهز شده‏ اند و هیچ کشور دیگری در منطقه از هواپیماهای نظامی پیشرفته آمریکایی استفاده نمی‏ کند. در نگاهی کلی تنها جنگنده ‏های اف-۱۶ شیلی و برخی تجهیزات نظامی زمینی کشورهای آمریکای لاتین از کارآیی عملیاتی قابل قبول روزآمد برخوردارند و سایر تجهیزات نظامی غربی موجود در زرادخانه ارتش کشورهای این منطقه عمدتا فرسوده به‏ شمار می‏ روند. در این شرایط بازار سامانه‏ های نظامی چینی با قیمت‏ های اغوا‏کننده با اقبال بسیار خوبی در این منطقه مواجه شده است. پکن همچنین سیاستی را در این منطقه دنبال می‏ کند که علاوه بر تامین نیاز نظامی کشورهای دارای مشکل با آمریکا به ارائه مشوق‏های مالی به آنها نیز متمرکز است. ترکیب این دو عامل سیاسی و اقتصادی جای پای چین را در بازار تجهیزات نظامی آمریکای لاتین محکم‏تر از پیش کرده است.

۲

دولت چین مخالفتی با استفاده از نفوذ خود بر دولت‏های آمریکا لاتین برای دست‏کاری در نتایج مناقصه‏ ها و تغییر رویه‏ های تامین محصولات نظامی به نفع تجهیزات چینی ندارد. در دو مورد شامل معامله با ترینیداد و توباگو و آرژانتین روابط شخصی چینی‏ ها با مسئولان ارشد این دو کشور منجر به موفقیت چشم‏ بادامی‏ ها در عقد قرارداد و فروش محصولات شد. در مورد معامله با ترینیداد و توباگو، نخست وزیر این کشور شخصا دخالت کرد. وی که به خرید شناورهای گشت ساحلی ۷۹متری متعهد شده بود در نهایت قرارداد با شرکت انگلیسی بی‏ ای‏ ئی سیستمز را لغو کرد و گزینه چینی را برگزید. این اقدام با انتقادات گسترده‏ای روبرو شد زیرا این تصمیم بدون مشورت با مسئولان نیروی دریایی یا متخصصان دفاعی این کشور و حتی بدون مراجعه به گزارش فنی ارزیابی گزینه‏ های پیشنهادی گرفته شده بود. پیشنهاد وسوسه برانگیز بانک‏های چینی به اعطاء وامی ۵ میلیارد دلاری به دولت ترینیداد و توباگو مهمترین عامل در انتخاب شناورهای این کشور در این معامله به شمار می‏ رفت. البته این قرارداد عاقبت چندان خوشی در پی نداشت. علیرغم تحویل شناور‏های سی‏ جی-۶۰ دولت جدید ترینیداد تعهدات مالی خود را به‏ طور کامل انجام نداده و خواستار بررسی مجدد روند عقد قرارداد مربوطه شده است. در عین حال شرکت چینی هوآوی بدون شرکت در مناقصه موفق به دریافت قرارداد ساخت مرکز فرماندهی ملی ترینیداد شده است. همکاری چین با آرژانتین با روی کارآمدن رئیس جمهور جدید این کشور در سال‏های اخیر شکوفا شد. این کشور در سال ۲۰۱۴ از یک طرح جامع همکاری با چین پرده برداشت و در سال ۲۰۱۵ کیرشنر رئیس جمهور آرژانتین اعلام کرد که قصد دارد ۱۱۰ دستگاه نفربر زرهی وی‏ان-۱، پنج فروند شناور گشت ساحلی ۱۸۰۰ تنی رده مالویناس پی-۱۸ای و چهارده فروند جنگنده چندمنظوره چنگدو اف‏ سی-۱/جی‏ اف-۱۷ تاندر از چین خریداری نماید. در صورت اجرایی شدن این قراردادها بزرگترین معامله تسلیحاتی چین در آمریکای لاتین رقم خواهد خورد. اما تحولات اخیر در آرژانتین و روی کار آمدن دولت جدید با گرایش‏های غرب‏ گرایانه سرنوشت این معامله را در هاله ‏ای از ابهام فرو برده است. تحلیل‏گران صنعت دفاعی معتقدند تفکرات و دیدگاه‏ های رئیس جمهور پیشین آرژانتین در توافق این کشور با چین بر سر معامله تسلیحاتی با این حجم بزرگ تاثیرگذار بوده اما در دست گرفتن قدرت توسط مکری رئیس‏ جمهور راست‏ گرای کنونی ممکن است بوینس آیرس را از همگرایی با چین و روسیه دور کند.

۳

علیرغم اینکه تضمینی برای تداوم روند رو به رشد نفوذ چین در بازارهای تسلیحاتی آمریکای لاتین وجود ندارد و حتی برخی کشورها مانند پرو و اکوادور قراردادهای خود با چین را لغو کرده‏ اند، اما هیچ کس منکر رشد خیره ‏کننده فروش تسلیحات و تجهیزات نظامی چین در یک دهه اخیر در این منطقه نیست. این واقعیت درس‏های آموزنده‏ ای برای کسانی دارد که در همه تلاش خود را برای کاستن از نفوذ چین در آمریکایی لاتین بسیج کرده بودند. تحلیل‏گران غربی تاکنون بر ابراز نگرانی از افزایش نفوذ اقتصادی و نظامی پکن بر کشورهای آمریکای لاتین متمرکز بوده ‏اند اما کمتر کسی توجه خود را به ارزیابی تاثیر نفوذ معنادار چین بر نیروهای مسلح کشورهای این منطقه و وابستگی اجتناب‏ ناپذیر آنها به تجهیزاتی چینی در آینده معطوف کرده است. پر واضح است که نفوذ آمریکا بر نیروهای مسلح کشورهای آمریکای لاتین کاهش یافته و اکنون هراس آن می‏رود که چین جای آمریکا را بگیرد، گرچه این اتفاق عملا در مورد کشورهایی مانند بولیوی و ونزوئلا رخ داده است. از طرف دیگر بازیگران جدید صنعت دفاعی مانند کره جنوبی در تلاشند تا راه خود را به سوی بازار آمریکایی لاتین پیدا کنند. کره‏ جنوبی تاکنون موفق به سرمایه‏ گذاری و جلب همکاری شرکای صنعتی از کلمبیا و پرو برای تولید شناورهای گشت‏ زنی و همچنین فروش هواپیماهای آموزشی نظامی به پرو و موشک‏های ضدکشتی به کلمبیا شده است. حال این سوال مطرح می‏ شود که آیا با کم شدن نفوذ صنعت دفاعی آمریکا در منطقه آمریکای لاتین و افزایش روزافزون حضور صنعت دفاعی چین در این منطقه، سئول می‏ تواند در آینده رقیبی برای پکن باشد؟

 

http://www.defense-aerospace.com

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *