خانه / مقالات آموزشی و ترویجی / دانش و فناوری هوافضا / استارداست، نمونه‌بردار دنباله‌دار

استارداست، نمونه‌بردار دنباله‌دار

استارداست اولین مأموریت فضایی ایالات متحده است که به تنهایی به کاوش در خصوص یک دنباله‌دار اختصاص یافت. همچنین اولین مأموریت رباتی است که برای آوردن مواد فرازمینی (و فراتر از مدار ماه) طراحی شد. ناسا این فضاپیما را هفتم فوریه ۱۹۹۹ با راکت دلتا-۲ از پایگاه کِیپ کاناورال پرتاب کرد. این فضاپیما پس از طی نزدیک به پنج میلیارد کیلومتر در فضا، پانزدهم ژانویه ۲۰۰۶ به زمین بازگشت تا کپسول حاوی نمونه‌های جمع‌آوری کرده‌اش را تحویل دهد. این، اولین مأموریتی بود که در آن گردوغبار کیهانی نمونه‌برداری و به زمین آورده می‌شد.

l-45-1ناسا برنامه استارداست را سال ۱۹۹۶ آغاز کرد. هدف نخست و اصلی استارداست جمع‌آوری نمونه‌های غبار و مواد کربن-پایه از دنباله‌دار وایلد-۲ بود. برای رسیدن به دنباله‌دار وایلد-۲، استارداست مجبور شد در ژانویه ۲۰۰۱ دوباره به زمین نزدیک شود و با کمک مانور قلاب‌سنگ جاذبه‌ای، مدار حرکت خود را برای رویارویی با وایلد-۲ بزرگ‌تر کند، چراکه پرتاب کننده دلتا به اندازه‌ای پرقدرت نبود که انرژی لازم برای رسیدن به این دنباله دار را مستقیماً به استارداست بدهد. سه سال بعد، در دوم ژانویه ۲۰۰۴، استارداست از نزدیک دنباله‌دار وایلد-۲ گذر و در طول این گذر، ازگیسوی دنباله‌دار نمونه‌برداری کرد، همچنین، عکس‌های دقیقی از آن گرفت. استارداست در طول سفر هفت ساله‌اش در فضا چند دستاورد دیگر نیز به ارمغان آورد: گذر از ۳۳۰۰ کیلومتری شهاب‌سنگ آنه‌فرانک در دوم نوامبر ۲۰۰۲ و گرفتن عکس از این شهاب سنگ؛ و نمونه‌برداری از جریان غباری که گمان می‌رود منشأ آن از خارج از منظومه شمسی باشد.

l-45-2کپسول نمونه‌بردار ناسا، استارداست، پانزدهم ژانویه ۲۰۰۶، حاوی نمونه‌هایی از ذرات و گردوغبار دنباله‌دار و ذراتی از فضای بین ستاره‌ای، در دشت‌های یوتای ایالات متحده امریکا با موفقیت فرود آمد. با بازگشت این کپسول به زمین، ده سال برنامه‌ریزی و هفت سال پرواز، به بار نشست. فضاپیما پس از پیشروی به سمت زمین، کپسول نمونه‌بردار بازگشتی خود را رها کرد. نزدیک به چهار ساعت بعد چترهای کپسول باز شد و چند دقیقه پس از آن، کپسول استارداست خاک شورِ یوتا را لمس کرد. مخزن کپسول نمونه‌بردار و محموله آن، در صفحه آلومینیومی پیچیده شدند و در پوشش حفاظتی مخصوصی نیز جای گرفتند و سپس با بالگرد از محل فرود خود به مرکز فضایی جانسون در هیوستون انتقال یافتند. دانشمندان عقیده دارند این نمونه‌های نفیس در پاسخ به سؤالات اساسیِ مطرح درباره دنباله‌دارها و منشأ پیدایش منظومه شمسی، کمک شایانی خواهد کرد. این فضاپیما را شرکت سیستم‌های فضایی لاکهیدمارتین برای ناسا ساخت و اداره برنامه را آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا، جی‌پی‌ال، به عهده گرفت. استارداست، چهارمین مأموریت ناسا در برنامه دیسکاوری این سازمان بود.

 منبع:

لیلا خلج زاده، پنجاه سال در فضا، سازمان فضایی ایران، تهران، ۱۳۸۶٫

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *