خانه / تحلیل، گزارش و مصاحبه / موشک آمریکایی تاو در برابر تانک روسی آرماتا

موشک آمریکایی تاو در برابر تانک روسی آرماتا

در این نوشتار مقایسه تطبیقی بین ویژگی‏های آفندی موشک تاو و خصوصیات تدافعی تانک روزآمد روسی آرماتا ارائه می‏ شود. تاو محبوب‏ ترین موشک ضدتانک آمریکا به‏ شمار می‏رود که به مشتریان متعددی در گوشه و کنار جهان فروخته شده است. حتی عرضه گسترده موشک‏های جاولین در نیمه دهه ۱۹۹۰ نتوانست بر محبوبیت تاو تاثیر بگذارد. البته محدودیت فروش جاولین به برخی مشتریان نیز در این امر همیت داشته است. در سال‏های اخیر هم این روند ادامه داشت و اوکراین و گروه‏ های مسلح سوری مورد حمایت آمریکا موفق به دریافت موشک‏ های جاولین نشدند. در این شرایط به راحتی می‏ توان درک کرد که چرا شورشیان سوری به‏ سادگی نیاز خود به موشک تاو را تامین می‏ کنند. مزیت اصلی تاو برد بیشتر آن نسبت به نمونه‏ های اولیه جاولین به میزان ۵۰ درصد است. البته نمونه‏ های جدیدتر جاولین این نقیصه را برطرف کرده‏ اند. در سالهای ویدیوهایی در شبکه‏ های اجتمالی منتشر می‏ شود که در آن از فاصله زیاد صحنه شلیک و اصابت موشک تاو به اهداف زرهی مانند تانک یا خودروهای نظامی دیده می‏ شود. برخی تحلیل‏گران این سوال را مطرح کرده‏ اند که آیا موشک قدیمی تاو یارای رویارویی با تانک روزآمد و پرتوان تی-۱۴ آرماتا را دارد. متخصصان صنعت دفاعی روسیه این تانک را یک روبات جنگنده معرفی می ‏کنند. در ادامه جوانب مختلف این سوال مورد بررسی قرار می ‏گیرد.

بی‏ جی‏ ام-۷۱ تاو (شلیک توسط غلاف، ردیابی اپتیکی، هدایت با سیم) موشک خوش‏نام دوربرد ضدتانک آمریکایی می‏ باشد که اولین بار در سال ۱۹۷۰ عملیاتی شد و هنوز هم نمونه‏ های مختلف آن شامل نمونه بدون سیم، نمونه با سرجنگی‏ های پشت سرهم و نمونه ضدسنگر مورد استفاده قرار می‏ گیرد. این نمونه‏ های مختلف با توانمندی‏ های متفاوت موشک تاو را تقریبا به سلاحی همه کاره تبدیل کرده‏ اند. نمونه تاو-۲ای هنوز از سامانه هدایت با سیم نمونه‏ های اولیه این موشک استفاده می‏ کند. پس از خارج شدن موشک تاو از غلاف پرتاب با کمک راکت تقویتی، یک سیم متصل به آن آزاد می‏ شود تا فرامین هدایت موشک را دریافت نماید. تاو از سامانه هدایت نیمه فعال فرمان خط دید بهره می‏ گیرد که بر اساس آن فرد شلیک‏ کننده موشک با نگه داشتن دوربین اپتیکی سلاح روی هدف مسیر موشک به سوی آن را تصحیح می ‏کند. موشک تاو-۲ای می ‏تواند اهداف در فاصله ۳۷۵۰ متری از نقطه شلیک را مورد اصابت قرار دهد. با احتساب سرعت پروازی میانگین ۱۸۰ متر بر ثانیه زمانی در حدود بیست و یک ثانیه برای رسیدن موشک تاو به هدف در برد بیشینه آن مورد نیاز است. این زمان به اندازه ‏ای طولانی هست که اگر خدمه تانک از شلیک موشک مطلع شوند امکان تغییر موضع و در امان ماندن را داشته باشند. استفاده از سامانه هدایت با سیم مزیت ایمن بودن در برابر اخلال دشمن را به همراه دارد. اما در عین حال لزوم حفظ موضع توسط شلیک کننده و تداوم نشانه‏ گیری روی هدف تا لحظه اصابت نقطه ضعف هدایت با سیم است. در این شرایط دشمن با برخی ترفندهای ساده مانند استفاده از دود در اطراف هدف می‏تواند دید شلیک ‏کننده را کور نموده و مانع از برخورد دقیق موشک به هدف شود.

پس از برخورد موشک تاو-۲ای به تانک، سرجنگی شدیدالانفجار ضدزره (هیت) آن منفجر می‏ شود. این نوع سرجنگی با عنوان چاشنی شکل‏ دهی شده یا نفوذگر شیمیایی نیز شناخته می‏ شود. پرتابه‏ های متعارف بر انرژی جنبشی متکی هستند و ترکیبی از جرم و سرعت قدرت نفوذ در پوشش زرهی را تامین می‏ کند. مشکل استفاده از سرجنگی نفوذگر با استفاده از انرژی جنبشی نیاز به تامین شتاب اولیه بالا توسط سلاح می‏ باشد. سلاح موردنیاز برای شلیک این نوع گلوله‏ ها هنگام رهاسازی گلوله لگدزنی زیادی خواهد داشت و گلوله نیز در مسافت‏ های طولانی توان خود را از دست می‏ دهد. در مقابل سرجنگی هیت توده ‏ای از قطعات کوچکتر فلزی با سرعت بسیار بالا را در آستانه برخورد با هدف رها می‏ کند و قدرت نفوذ در پوشش زرهی را افزایش می ‏دهد. شتاب اولیه این نوع گلوله ‏ها تاثیر بسزایی بر قدرت نفوذ در هدف ندارد و برای شلیک آنها به غلاف بلند یا مهار لگد سلاح نیاز نخواهد بود. از اینرو استفاده از سرجنگی هیت در میان موشک ‏های امروزی بسیار مرسوم است. سرجنگی شش اینچی موشک تاو-۲ای با چاشنی شکل ‏دهی شده قادر است در پوشش زرهی ۹۰ سانتی‏متری نفوذ نماید.

از دهه ۱۹۸۰ میلادی طراحان تانک‏ها توجه ویژه ‏ای را به افزایش قابلیت دفاعی در برابر سرجنگی هیت معطوف کردند. تانک‏های غربی از پوشش کامپوزیتی چاب‏هام استفاده می‏ کردند. استفاده از این پوشش بر روی تانک‏ های آبرامز و چلنجر اعزامی به جنگ خلیج فارس شرایطی را ایجاد کرد که تاثیر اصابت موشک‏ های ضدزره روسی به این تانک‏ها به زعم آمریکایی‏ ها همانند برخورد توپ کاغذی به کرگدن بوده است. طرح روس‏ها برای مقاوم سازی تانک‏های خود قدری متفاوت بود. آنها از پوشش زرهی واکشنی در برابر انفجار استفاده کردند. این پوشش زمانیکه موشک ضدزره به تانک نزدیک شود منفجر می ‏شود و سرجنگی هیت این موشک‏ها را قبل از برخورد به تانک یا نزدیکی بیش از حد به هدف فعال می ‏سازد. کارآیی تکنیک استفاده از پوشش ئی آر ای در مقایسه با پوشش چاب‏هام اندکی کمتر است اما وزن و هزینه آن نازل‏تر می باشد. پوشش ئی ‏آر ای می‏ تواند نمونه‏ های اولیه تاو را بطور کامل منهدم کند. نمونه تاو-۲ای به سرجنگی متوالی مجهز است و دو سرجنگی پشت ‏سرهم قرار می‏ گیرند. اولی برای ایجاد موج انفجاری و از بین بردن لایه ئی‏ آر ای و دومی برای ایجاد انرژی لازم به منظور نفوذ در پوشش زرهی تانک. بسیاری از مهمات ضدتانک کشنده امروزی شامل آر پی‏ جی-۲۹، ای‏ تی-۱۴ و جاولین از چاشنی انفجاری پشت‏ سرهم استفاده می‏ کنند. البته این نوع سرجنگی مشکلاتی نیز دارد.

در نمونه‏ های تاو-۲بی و تاو-۲بی آیرو (با برد ۴،۵ کیلومتر) هدایت با سیم حذف شده و فرامین هدایت با استفاده از یک فرکانس رادیویی امن و مقاوم در برابر اخلال منتقل می‏شود. موشک تاو-۲بی قادر است در آستانه رسیدن به هدف با اجرای مانوری سریع افزایش ارتفاع داده و دو سرجنگی نفوذگر خود را با شتاب رو به پایین به سوی هدف روانه نماید. این عمل بسیار موثر است زیرا بخش‏ های فوقانی تانک‏ها معمولا فاقد پوشش زرهی مستحکم هستند. نمونه فاقد سیم هدایت موشک تاو-۲ای نیز تولید شده است. یگان‏های ضدتانک نیروی زمینی ارتش آمریکا به موشک تاو مجهز هستند. بر روی خودروهای سبک این نیرو مانند هام ‏وی، استرایکر، ام۱۱۳ و ال ‏ای‏ وی و همچنین خودروهای رزمی ام۲ و ام۳ بردلی و همچنین بالگرد رزمی ای‏ اچ-۱ کبرا تفنگداران دریایی ارتش آمریکا نمونه ‏هایی از این موشک نصب شده است. نزدیک به سی کشور دیگر نیز از موشک تاو در نیروهای مسلح خود استفاده می‏ کنند.  به‏ نظر می‏رسد تی-۱۴ از نظر ویژگی‏ های تدافعی به ‏مراتب قدرتمندتر از نمونه‏ های پیشین خود عمل می‏ کند. آرماتا به لایه ‏های مختلف تدافعی مجهز است که تهدیدها را یکی پس از دیگری از میان بر می‏ دارد. این تانک دارای یک سامانه حفاظتی فعال موسوم به اَفگَنیت است که از آن در برابر تهدید‏های مختلف با قابلیت کشندگی سخت و نرم دفاع می ‏کند. چهار یا پنج صفحه راداری موج میلی‏متری ای‏ ئی‏ اس‏ ای در طرفین آرماتا در حین حرکت هشدار لازم در مورد نزدیک‏ شدن راکت، موشک یا گلوله را تولید می‏ کنند. بخشی از تلاش سامانه تدافعی این تانک به منحرف کردن موشک‏ های مهاجم معطوف است. چهار محفظه حمل و پرتاب نارنجک‏ دودزا نه تنها رصد بصری آرماتا برای دشمن را دشوار می‏ کنند بلکه با ایجاد سپر فروسرخ بر کارآیی حسگرهای لیزری و راداری دشمن تاثیرگذار خواهند بود. در این شرایط هدف قرار دادن تی-۱۴ توسط نمونه‏ های مختلف موشک تاو به‏ ویژه اگر تانک روسی در حال حرکت باشد بسیار دشوار خواهد بود. تکنیک‏ های تدافعی آرماتا در برابر موشک‏های ضدزره حمله‏ کننده از بالا نیز کارآیی دارد. سامانه رادارای تی-۱۴ بصورت با شناسایی موشک، راکت یا گلوله در حال نزدیک شدن به این تانک بصورت خودکار فرمان لازم برای حرکت برجک را صادر می ‏کند و بسوی هدف شلیک انجام می‏ گیرد. در هر طرف برجک پنج ردیف راکت ‏انداز تعبیه شده که می ‏تواند به‏ سوی پرتابه‏ های هدف شلیک کنند. سامانه افگنیت تاکنون در میدان نبرد آزمایش نشده است اما سامانه های مشابه مانند تروفی محصول رژیم صهیونیستی کارآیی خود را در برابر موشک‏ های ضدزره در ماموریت‏های رزمی نشان داده ‏اند. در صورتیکه تکنیک‏ های تدافعی نرم و سخت تی-۱۴ به کار نیاید، این تانک لایه زرهی واکنشی خود موسوم به رلیکت را منفجر می‏ نماید. رادار آرماتا زمان‏بندی این انفجار را به‏ گونه‏ای تنظیم می ‏کند تا موشک یا خمپاره دشمن در فاصله ایمن از تانک منهدم شود و حتی خطر نفوذ سرجنگی دوم نیز از میان برود. گروه‏های شورشی در سوریه تصاویری را از یک تانک تی-۹۰ منتشر کرده ‏اند که در آن تانک روسی با استفاده از پوشش زرهی واکنشی قدیمی کونتاکت-۵ خود در برابر حمله موشک تاو جان سالم به در می‏ برد.

تحلیل‏گران صنعت دفاعی معتقدند که پوشش زرهی آرماتا از نمونه ‏های غربی شامل ام۱ای۲ آبرامز و لئوپارد-۲ ضعیف‏تر است. وزن پوشش زرهی این تانک روسی پنجاه یا شصت تن است در حالیکه پوشش زرهی ام۱ وزنی معادل هفتاد تن دارد. منابع روسی ضخامت پوشش زرهی تی-۱۴ متشکل از صفحات سرامیکی را معادل ۱۲۰۰ میلی‏ متر تا ۱۴۰۰میلی‏ متر آر اچ‏ ای در برابر سرجنگی هیت اعلام کرده ‏اند. بر این اساس آرماتا در برابر تاو-۲ی مقاوم است زیرا قدرت نفوذ این نمونه از موشک تاو ۹۰۰ میلی‏متر آر اچ‏ ای می‏ باشد. البته نمی ‏توان ادعای روس‏ها را در مورد این پوشش برای بخش‏هایی مانند برجک و همه بخش‏ های بدنه براحتی قبول کرد. در این شرایط به نظر می‏ رسد نمونه تاو-۲بی می‏تواند با حمله از بالا به برجک آرماتا آسیب وارد نماید. توجه به اینکه لازم است که برجک آرماتا بصورت خودکار و بدون نیاز به کاربر عمل می‏ کند. استفاده از این نوع برجک موجب کور شدن دید عملیاتی خدمه در صورت وارد آمدن آسیب به حسگرها و رادارها می‏ شود و کارآیی آفندی تانک در میدان نبرد از میان می ‏رود اما در عین حال از این مزیت برخوردار است که اگر برجک مورد اصابت موشک قرار گیرد، جان خدمه در امان است.

جمع ‏بندی نکات ارائه شده نشان می‏ دهد آرماتا از خطر اصابت موشک تاو-۲ای در امان خواهد بود اگر سامانه تدافعی نرم تانک به موقع عمل کند و داده ‏های رادار به موقع خدمه را برای تغییر موقعیت خبردار نماید. البته سامانه تدافعی سخت تی-۱۴ نیز در برابر این نوع موشک هدایت شونده با سیم می‏ تواند عملکرد مناسبی داشته باشد. فراتر از این لایه زرهی واکنشی انفجاری رلیکت کار را برای این نمونه از موشک تاو بسیار دشوار می‏ کند و شانس نفوذ سرجنگی آن در پوشش زرهی اصلی آرماتا را به حداقل کاهش خواهد داد. به ‏نظر می‏رسد تنها سناریو محتمل برای آسیب زدن موشک‏های تاو-۲ای به آرماتا شلیک همزمان چندین فروند از آن به سوی این تانک روزآمد روسی باشد. به ‏نظر می‏رسد سامانه حفاظتی فعال افگنیت نصب شده در قسمت جانبی برجک آرماتا در برابر قدرت تهاجمی موشک تاو-۲بی از سمت بالا کارآیی چندانی نداشته باشد. همچنین پوشش زرهی واکنشی انفجاری رلیکت چندان موثر نخواهد بود و نفوذ به لایه زرهی نصب شده در قسمت فوقانی این تانک برای موشکی مانند تاو-۲بی دور از ذهن نیست. بهرحال می ‏توان نتیجه گرفت آسیب‏ پذیری برجک تی-۱۴ شانس زیادی برای از کار انداختن توان آفندی آن در میدان رزم فراهم می ‏آورد. در حال حاضر روسیه تولید ۱۰۰ دستگاه تانک آرماتا را در دستور کار دارد. آمار دقیقی توسط روس‏ها برای تعداد موردنظر آنها جهت تولید تی-۱۴ در دست نیست اما بدون شک تانک‏های آرماتا جایگزین نمونه ‏های قدیمی‏تر تی-۷۲بی ‏وی۳ و تی-۹۰ خواهند شد. باید منتظر ماند تا زورآزمایی موشک پیر آمریکایی با تانک تازه ‏نفس و پرقدرت روسی را در میدان واقعی نبرد دید و در مورد توانمندی‏های واقعی آنها اظهارنظر کرد.

http://nationalinterest.org

http://sputniknews.com

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *